Badrian en Van Zuilekom bevrijden Roelofs.

Op het Merwedeplein zat een bolwerk van verzet, een onderdeel van de persoonsbewijzencentrale van Gerrit van der Veen. Riete Gompertz zat daar met Stephanus van Zuilekom, Steef, en zijn vrouw.

Steef reisde het hele land door opzoek naar opvangplekken voor onderduikers. Zijn vrouw Riek Polak deed ook vervalsingswerk en haar zus Bep werkte als koerierster.

In mei 1943 was het huisadres van de familie van Zuilekom in de Blassiusstraat verraden. Hierop gingen ze naar een schuilplek in de Holendrechtstraat die ook verraden werd. Hun zoon Peter van Zuilekom, geboren in 1938 herinnert zich het nog. Toen kwamen ze op het Merwedeplein. “Van hier werd ik door mijn vader naar Landsmeer gebracht, waar ik bij de familie Wormgoor tot ±2 weken voor de bevrijding gebleven ben.”

Ondertussen werkten de bewoners van het Merwedeplein 6 III door aan het vervalsingswerk. Gompertz had  Joodse kinderen naar onderduikplekken gebracht, maar kon vanwege haar Joodse uiterlijk de straat niet meer op, ook niet met vervalste papieren. Op het Merwedeplein deed ze nu vervalsingswerk. Ze had een eigen werkplek in de badkamer. De techniek van het ontvetten, leerde ze van Van Zuilekom.  Een chemisch proces  om inkt uit een persoonsbewijs te verwijderen. "Ontvetten" noemden ze dat. Behalve een vervalsingsplek, konden er ook tijdelijke onderduikers terecht.

 

Van der Tweel kwam ook regelmatig bij Elsevier over de vloer. Hij was door Roelofs zijn vrouw gewaarschuwd dat ze achter Roelofs  aanzaten en dat er een overval door de Duitsers bij Elsevier zou plaatsvinden. Hij ging ernaartoe om Peter Roelofs te waarschuwen, maar was te laat.[v] Op het kantoor lagen nog persoonsbewijzen verborgen achter een la in het bureau van Roelofs. Van der Tweel: “Ik liep ernaartoe, haalde ze tevoorschijn en liep weg.” Op de brug aangekomen haalde hij de valse persoonsbewijzen uit een enveloppe en stak de ze in zijn zak. Zichtbaar voor de Duitsers die voor het gebouw stonden, verscheurde hij de enveloppe waar de naam van Peter Roelofs opstond en gooide de snippers in het water.

Peter Roelofs werd naar een politiebureau gebracht zodat hij de volgende dag overgebracht kon worden naar Den Haag. “Voorzichtigheid met transport geboden, daar hij er alles op zou zetten om te vluchten” staat er in het politieboek geschreven. In de kantlijn stond gekrabbeld: “Gaat niet op transport, uitstel in bakje.”

Bij het verzetswerk hoorde het risico dat er iemand gepakt werd, alleen deze groep bestonden niet uit anonieme medewerkers. Peter Roelofs deed zijn verzetswerk in een vriendengroep bestaande uit onder andere, Van der Tweel, Van Gogh en ook Van Zuilekom. Van der Tweel zei dan ook dat het een persoonlijke ramp was voor de groepsleden als een van hun gepakt werd. Als iemand gepakt werd dan was er gevaar dat iemand tijdens verhoor kon doorslaan en de anderen zou verraden of locaties zou prijsgeven. 

Op het Merwedeplein, bij van Zuilekom werd er een plan uitgedacht.[vi]

Roelofs zat vast op een Amsterdams politiebureau, maar werd regelmatig overgebracht naar het hoofdkantoor van de Duitsers in de Euterpestraat voor verhoor. Een rechercheur stapte met Van Gogh zijn politiecel binnen. Hij vroeg of hij misschien belangstelling had om te ontsnappen. Logischerwijs had hij dat wel. Ook vroeg hij of er eventueel geweld gebruikt mocht worden. Roelofs was een pacifist maar in het geval van een bevrijding stond hij het geweld wel toe. De Duitsers waren tenslotte ook geen lieverdjes. Er werden medicijnen voor hem naar binnen gesmokkeld. De bedoeling was dat hij hier verschrikkelijk ziek van zou worden en overgebracht zou worden naar een ziekenhuis. Een ontsnappingsactie vanuit een ziekenhuis was nog steeds geen kleinigheid, maar eenvoudiger dan vanuit een politiecel. Hij wist niet wat voor een uitwerking het moest hebben, maar er gebeurde niets.

Een kink in de kabel een bevrijding vanuit het ziekenhuis ging niet lukken. Er werd een ander plan bedacht. [vii]

De vrienden hadden ook contact gelegd met  Badrian. Badrian kende Peter Roelofs niet, maar moest erbij komen omdat hij vloeiend Duits sprak en ook alle Duitse militaire commando’s kende zodat hij in het politiebureau de aanwezige politieagenten kon overdonderen.[viii] Badrian legde ging naar de commissaris van de Politie.

Gerhard Badrian overlegde met Voordewind. Hij vroeg wat voor een papieren hij nodig had om een arrestant op te komen halen. “Een Übernahmeschein” antwoordde Voordewind. Badrian kreeg er eentje mee als voorbeeld.[xi]

 De volgende avond verschenen Gerhard Badrian in Duits uniform met  Steef van Zuilekom en nog iemand, in zwarte leren jassen zoals NSB-ers gekleed gingen. Gerhard Badrian overhandigde het papier en schreeuwde: “Sofort die Häftlinge hier; schnell, schnell!” Peter Roelofs kon gehaald worden.[xv] Roelofs: “Ik was nog maar net mijn spullen aan het pakken of er kwam een rotmof binnen die me begon uit te blaffen.” Hij kreeg zijn sokken niet aan en hij had zich een maand niet geschoren. Reden genoeg voor Gerhard Badrian om hem ervan langs te geven. Hij zou wel vijf minuten tegen hem hebben lopen schreeuwen. Hij trok Roelofs zijn cel uit en douwde hem de gangen door. Dat had wel wat zachter gemogen van Roelofs, hij werkte iets tegen. Hij kwam in een kantoortje waar hij uitgeboekt moest worden en zag nog 2 kerels staan. Badrian kende hij niet, de andere kende hij ook niet maar Steef van Zuilekom stond daar ook. En die kende hij wel.[xvi] Hij had een papiertje om een kadetje in zijn jaszak.[xvii] Dit hield hij vast alsof hij een revolver in zijn hand had. Waarschijnlijk had Gerhard Badrian al wel een echt wapen. Roelofs werd uitgeboekt en dit werd genoteerd in het boek van de politie. “19-07-1943. 18: 40 uur de verdachte WP Roelofs is hier voor SD den Haag opgepikt door SS üntersturmerfuhrer Werner van bureau.” Zelfs het bewijsmateriaal tegen Roelofs werd door de politie overhandigd.

 

Met dank aan de broers Van Zuilekom en Rian Verhoeven, auteur van het boek: Het Merwedeplein 1933*1945  Anne Frank was niet alleen. 

Van Zuilekom kwam in kamp Vught en is vandaar naar Sachsenhausen gebracht, waar hij overleed.

 


Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.